Çocuğa Hayır Demeyi Öğrenmek

Bazen çocuğunun isteklerini yerine getirirken “acaba aşırıya mı kaçtım”, “hangisini yapmalıyım”, “ne zaman hayır demeliyim” diye düşünebilirsin. Her ebeveynin çocuğuna hayır demeyi öğrenmesi gerekir. Aksi halde ilerleyen yıllarda sınır tanımakta ve sosyal ilişkilerde zorlanabilir.

Hayır, reddetmek değil; korumak, yönlendirmek ve yaşamın sınırlarını öğretmektir. Önemli olan nasıl söylendiği ve ardından tutarlı durulup durulmadığıdır.

Neden hayır dendiğini anlamasını sağla

Kuralların nedenini anlat. Hangi davranışın ne zaman beklendiğini açık söyle. Kabul sınırını aşan bir durumda hayırın ceza olmadığını, bir tavır olduğunu bilsin. Aynı kuralı her seferinde aynı şekilde uygula. Kuralların uygulanmasında ona küçük sorumluluklar ver. Doğru zamanda çabasını takdir etmeyi unutma.

Net ve kararlı ol

Hayır demek, umursamamak veya sevmemek değildir. Onu anladığını ve korumaya çalıştığını hissettir. Ağzından hayır çıktıktan sonra duruşunu değiştirme. Biraz ağlayınca veya başka bir zamanda evet’e dönmek, sınırı belirsizleştirir. Tutarlı hayır, çocuğuna hem sınır koyar hem de hayatındaki sınırlara hazırlar.

Reddedilen çocuk isteğinin neden olmadığını sorgular ve isteğini daha makul hale getirmeye çalışır. Bu süreç problem çözme becerisini de geliştirir.

Kırıcı olma

Hayırı kalp kırarak söyleme. Sert geri çevirmek veya isteği yok saymak, çocuğun kendini önemsiz hissetmesine yol açar. Anladığını söyle, istediği şeyin şu an olamayacağını sakin ve net bir üslupla anlat, kısa ve makul bir gerekçe ver.

Hayırın gerçekten gerekli olduğundan emin ol

Risk veya sınır yoksa her şeye hayır deme. Hayır her durumda kullanılırsa anlamını yitirir; sonra “çocuğum hayırdan anlamıyor” demen kaçınılmaz olur. Hayırı, gerçekten durman gereken yerlerde kullan.

Eşinle aynı dili konuş

Çocuk anneden alamadığı eveti babadan alabileceğini düşünmemeli. Anne ve baba hemfikir olmalı, birbirinin kararının arkasında durmalıdır. Aksi halde ağlayarak isteme artabilir, ebeveyn otoritesi zayıflar.

Gerilime hazırlıklı ol

Hayırdan sonra ağlama, ısrar ve öfke görülebilir. Göz teması kur, incitmeden yumuşak ama kararlı konuş. Gerilimin içine girip sözlü veya fiziksel çatışmaya çekilme. Sakin duruş, mesajın kendisinden daha öğreticidir.

Onun da hayır diyebileceğini öğret

Hayırı anlamak kadar hayır diyebilmek de önemlidir. “Hayır” karşı tarafın haklarına saygıyla ilgilidir. Çocuğuna da hayır deme hakkı olduğunu göster. Onun sınırını umursamazsan seni model alarak sınır tanımayan bir tutum geliştirebilir.

Kısa özet

Hayır, az ve yerinde kullanılmalı; net, tutarlı ve kırıcı olmadan söylenmelidir. Gerekçesi anlaşılmalı, evde aynı dil konuşulmalı, gerilimde sakin kalınmalıdır. Böyle söylenen hayır ilişkiyi zayıflatmaz; güvenli bir çerçeve kurar.